ผู้ปกครองหลายคนมักพบว่าลูกขี้กลัว ไม่ค่อยกล้าทำอะไรด้วยตัวเอง ไม่กล้าตอบคำถามในห้องเรียน กลัวการเจอเพื่อนใหม่ เวลาไปไหนก็มักจะเกาะติดตลอด จนต้องช่วยทำอะไรหลายอย่างแทนให้ ทั้งหมดนี้เป็นพฤติกรรมที่พบได้บ่อยในเด็กไทย ซึ่งบางคนอาจมองว่าการที่เด็กขี้กลัวเกิดจากนิสัยติดตัว หรือคิดว่าเดี๋ยวโตก็คงดีขึ้น ครูแก๊ปในฐานะผู้จัด
ค่ายพัฒนาทักษะชีวิต SMART-i Camp ที่มีประสบการณ์กว่า 10 ปี บอกเลยว่า การที่ลูกมีอาการหวาดกลัวนั้น มีปัจจัยบางอย่างซ่อนอยู่มากกว่าที่คิด

บทความนี้จะช่วยแสดงให้ผู้ปกครองเห็น ทำความเข้าใจเมื่อลูกกลัวทุกอย่าง พร้อมเทคนิคที่จะช่วยเปลี่ยนความกลัวเป็นความกล้า ให้เด็ก ๆ เติบโตสู่อนาคตอย่างมั่นใจ

ลูกขี้กลัวเกิดจากนิสัย หรือแท้จริงมีอะไรมากกว่านั้นซ่อนอยู่?

ไม่ว่าจะเป็นผู้ใหญ่หรือเด็ก ทุกคนล้วนมี “ความกลัว” อยู่ในตัว ต่างกันแค่มากน้อยแค่ไหน และแสดงออกมาอย่างไร เพราะความกลัวคือกลไกตามธรรมชาติที่ช่วยให้เราระวังตัวและปลอดภัย โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่ยังไม่คุ้นเคยกับโลก การที่ลูกมีอาการหวาดกลัวบางอย่างจึงถือเป็นเรื่องปกติตามพัฒนาการ แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่พ่อแม่เริ่มรู้สึกว่าลูกขี้กลัวมากเกินไป หรือลูกชอบพูดว่ากลัวอยู่บ่อย ๆ แบบนี้มักมี “ราก” บางอย่างซ่อนอยู่เบื้องหลัง ซึ่งสาเหตุที่พบได้บ่อย ๆ เช่น

• ความผิดพลาด: เด็กที่เคยทำผิดแล้วถูกตำหนิ หรือมีประสบการณ์ไม่ดี จะเริ่มเชื่อว่า “ลอง = ผิดพลาด” จึงเลือกไม่ทำตั้งแต่แรก จึงก่อเป็นสาเหตุของลูกขี้กลัว
• ขาดความมั่นใจในตัวเอง: เมื่อเด็กไม่เชื่อว่าตัวเองทำได้ ก็จะไม่กล้าลอง และยิ่งไม่ลอง ก็ยิ่งทำให้ความมั่นใจลดลง กลายเป็นวงจรของความกลัว
• ถูกตำหนิบ่อยเมื่อทำผิด: ถ้าเด็กเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ผิดแล้วโดนดุเป็นประจำ สมองจะจดจำว่า “การลองคือเรื่องเสี่ยง” และพัฒนาเป็นความกลัวในระยะยาว
• ถูกเปรียบเทียบกับเด็กคนอื่น: คำพูดเปรียบเทียบแม้จะดูเล็กน้อย แต่ทำให้เด็กรู้สึกว่าตัวเองไม่ดีพอ และไม่อยากลองอะไรใหม่เพราะกลัวทำได้ไม่ดี
• การเลี้ยงดูแบบประคบประหงมเกินไป: พ่อแม่ที่คอยช่วยทุกอย่าง หรือห้ามบ่อยเกินไปด้วยความเป็นห่วง เช่น กลัวลูกเจ็บ กลัวลูกพลาด อาจทำให้เด็กไม่ได้ฝึกลอง และค่อย ๆ ขาดความมั่นใจไป
• สภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยความกังวล: เด็กที่อยู่ใกล้ผู้ใหญ่ที่ขี้กังวล หรือถูกขู่บ่อย ๆ เช่น กลัวอันตราย กลัวผี กลัวการเจ็บป่วย จะซึมซับความกลัวเหล่านั้นมาโดยอัตโนมัติ
• ประสบการณ์ฝังใจในอดีต: เหตุการณ์บางอย่าง เช่น พลัดหลง ถูกดุแรง ๆ หรือประสบการณ์ที่ทำให้ตกใจ อาจกลายเป็นความกลัวที่ติดอยู่ในใจเด็กได้นาน

Fixed Mindset กรอบความคิดที่อาจกำลัง “รั้ง” ลูกขี้กลัวเอาไว้

เมื่อปัจจัยที่ทำให้ลูกขี้กลัวค่อย ๆ สะสม เด็กหลายคนจะเริ่มติดอยู่ในกรอบความคิดที่เรียกว่า Fixed Mindset หรือความคิดแบบตายตัว เด็กกลุ่มนี้จะเชื่อว่าตัวเอง “ไม่เก่งพอ” “ทำไม่ได้อยู่แล้ว” พอคิดแบบนี้ การลองสิ่งใหม่จึงกลายเป็นเรื่องน่ากลัวทันที เด็กจะเริ่มหลีกเลี่ยงกิจกรรม และไม่กล้าตัดสินใจ เพราะในมุมของเขา “ถ้าลองแล้วทำไม่ได้ = ล้มเหลว” จึงเลือกไม่เริ่มตั้งแต่แรก และเมื่อปล่อยไว้นาน ความมั่นใจก็จะยิ่งลดลง ส่งผลต่อทั้งการเรียนรู้และการใช้ชีวิตในระยะยาว

ในทางกลับกัน เด็กที่มี Growth Mindset จะเชื่อว่าความสามารถสามารถพัฒนาได้ผ่านการฝึกฝนและการเรียนรู้ ทำให้กล้าลอง กล้าผิด และพร้อมเติบโตมากกว่า เด็กกลุ่มนี้มักไม่กลัวความท้าทาย และมองความผิดพลาดเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนา พ่อแม่จึงควรช่วยให้ลูกค่อย ๆ ปรับวิธีคิด เปลี่ยนจากความกลัวที่ยึดติดแบบ Fixed Mindset ไปสู่ Growth Mindset ตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อให้ลูกกล้าคิด กล้าลอง และเชื่อมั่นในตัวเองมากขึ้น

เข้าใจ Fixed Mindset VS Growth Mindset ให้ชัดขึ้น 
แล้วค่อย ๆ ช่วยลูกก้าวข้ามความกลัว Click